Thạch Khố Môn (石库门) là một loại hình kiến trúc nhà ở truyền thống đặc trưng của Thượng Hải, Trung Quốc, xuất hiện từ cuối thế kỷ 19.
Có thể hiểu đơn giản Thạch Khố Môn qua các điểm sau:
1. Ý nghĩa tên gọi
· Thạch (石): Đá.
· Khố (库): Kho.
· Môn (门): Cổng.
Tên gọi này bắt nguồn từ chiếc cổng ra vào được làm bằng đá đen (granite) chắc khỏe, có khung hình chữ nhật bao quanh, bên trong là bộ cửa gỗ dày. Hình dáng của khung cửa trông giống như một "cái kho bằng đá", vì vậy người dân thường gọi là "Thạch Khố Môn".
2. Đặc điểm kiến trúc
Thạch Khố Môn là sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc nhà ở Giang Nam (Trung Quốc) truyền thống và kiến trúc kiểu phương Tây (đặc biệt là kiểu nhà phố kiểu Anh):
· Bên ngoài: Mang hơi hướng phương Tây, thường là nhà 2-3 tầng, liền kề nhau thành dãy phố.
· Bên trong: Bố cục theo kiểu truyền thống Trung Hoa, có sân trời (thiên tỉnh) để lấy sáng và thông gió.
· Không gian: Thường là nơi sinh sống của các gia đình trung lưu và bình dân Thượng Hải thời bấy giờ.
3. Ý nghĩa văn hóa
Thạch Khố Môn không chỉ là một loại hình nhà ở, mà còn là biểu tượng văn hóa và lịch sử của Thượng Hải:
· Nơi cư trú phổ biến: Trong nửa đầu thế kỷ 20, phần lớn người dân Thượng Hải sống trong những khu nhà Thạch Khố Môn.
· Nơi khai sinh của Đảng Cộng sản Trung Quốc: Địa điểm quan trọng nhất mang tên “Địa chỉ Đại hội Đại biểu Quốc dân lần thứ nhất” (Hội nghị Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc lần thứ nhất) hiện nay tọa lạc tại một ngôi nhà Thạch Khố Môn số 76, phố Hưng Nghiệp (xưa là phố Vọng Chí), nơi đây được coi là "nơi chôn nhau cắt rốn của Đảng".
· Văn hóa lối sống: Thạch Khố Môn hình thành nên nét văn hóa "Long Đường" (弄堂 - hẻm nhỏ) đặc trưng, nơi có tình làng nghĩa xóm gắn bó, là chất liệu chính trong nhiều tác phẩm văn học và điện ảnh về Thượng Hải.
4. Hiện tại
Ngày nay, Thượng Hải đang trong quá trình đô thị hóa mạnh mẽ. Một số khu Thạch Khố Môn đã bị phá dỡ để nhường chỗ cho các tòa nhà cao tầng hiện đại, nhưng nhiều khu vực mang tính biểu tượng như Tân Thiên Địa (Xintiandi) và Điền Tử Phường (Tianzifang) đã được cải tạo, bảo tồn, vừa giữ gìn kiến trúc cổ vừa trở thành điểm du lịch, mua sắm sầm uất.
Thạch Khố Môn vừa là một phong cách nhà ở, vừa là chứng nhân lịch sử, vừa là linh hồn văn hóa của thành phố Thượng Hải.
 - Biểu tượng văn hóa và lịch sử của Thượng Hải.){kind=link}